Uçucu yağların; duygusal, zihinsel ve fiziksel olarak bir çok soruna destek olduğu bilinmektedir. Ayrıca, çocuklara destek olacak etkili çözüm önerileri de sunarlar. Ancak, uçucu yağların, çocuklar için “güvenli” bir şekilde nasıl kullanılacağını anlamak çok önemlidir.
Bu yazıda, uçucu yağ güvenliğinin, çocuklar için neden yetişkinlere göre biraz farklı olduğunu ve de uçucu yağların çocuklar için güvenli ve etkili bir şekilde nasıl kullanılacağını ele alacağım.
Uçucu yağlar doğal bitki özleridir. Ayrıca son derece etkilidirler. Ne kadar etkililer?
- Tek bir damla gül yağı, 30-50 güle eşdeğerdir.
- 15 ml’lik bir şişe limon yağı yapmak için yaklaşık 75 limon gerekir.
- Yaklaşık yarım kilo nane yağı elde etmek için, 113kg nane yaprağı kullanılmalıdır.
- 1 damla nane yağı yaklaşık 40 bardak bitki çayına eşdeğerdir.
Bu bağlamda baktığınızda, neden tek bir damla uçucu yağın, bitkinin kendisinden çok daha büyük bir etkiye sahip olduğunu ve uçucu yağların neden dikkatli bir şekilde kullanılması gerektiğini anlamak kolaydır.
Tek bir damla uçucu yağ, bir yetişkin sistemi için bu kadar güçlü olabiliyorsa, sistemi çok daha küçük, daha hassas ve daha duyarlı olan bir çocuk üzerinde yaratabileceği etkiyi hayal edin.
Uçucu yağların, çocuklar üzerinde kullanımında dikkat edilmesi gereken hususları şu şekilde sıralayabiliriz:
1) 10 yaşın altındaki çocuklar genellikle kimyasal maddelere daha duyarlıdır.
2) 5 yaşın altındaki çocuklar için uçucu yağlar yerine hidrosol kullanımı doğru bir yaklaşım olacaktır. Ya da çocuklar için kullanımı uygun olan uçucu yağlardan, çok düşük sayıda difüzöre damlatarak kullanılabilir.
3) 10 yaşın altındaki çocuklar için kaçınılması gereken yağlar: Bazı yağlar çocukların nefes almasını etkileyebilecek doğal bileşenler içerir. Bu bileşenlerden bir tanesi 1,8-cineole’dür. Bu bileşenin bulunduğu yağlardan örnekler:
- Çeşitli okaliptüs türleri (Eucalyptus globulus, Eucalyptus radiata, Eucalyptus smithii)
- Saro Yağı (Cinnamosma fragrans)
- Ravintsara Yağı (Cinnamosma camphora ct. 1,8-cineole)
- Biberiyenin bazı kemotipleri (Rosmarinus officinalis ct. 1,8-cineole)
- Niaouli’nin belirli kemotipleri (Melaleuca quinquenervia ct. 1,8-cineole)
4) Çocuklar için “sıcak” uçucu yağları kullanmaktan kaçının, örnek olarak:
- Tarçın Yağı (Cinnamomum zeylanicum)
- Tulsi Yağı (Ocimum sanctum ct. eugenol)
- Karanfil Yağı (Eugenia caryophyllata)
5) Çocuklar için kullanımı önerilmeyen diğer yağlar:
- Wintergreen (Kış Yeşili) Yağı (Gaultheria fragrantissima)
- Birch (Huş) Yağı (Betula lenta)
- Hyssop (Zufa Otu) Yağı (Hyssopus officinalis)
- Cornmint (Mısır Nane) Yağı (Mentha arvensis)
- Cajeput (Kayeput) Yağı (Melaleuca leucadendron var. cajuputi)
6) 5 yaşın altındaki çocuklarda Nane Yağı (Mentha × piperita) kullanmaktan kaçının: Mentol solunum sorunlarına neden olabileceğinden, özellikle çocukların yüzlerine yakın yerlerde kullanmayınız.
7) Fototoksisite: Bazı uçucu yağlar güneş ışığına karşı hassasiyet göstermektedir. Uçucu yağ karışımı cilde uygulandıktan sonra, güneşe çıkıldığı taktirde uygulanan bölgede yanma, kabarma, renk değişikliği ve tahriş gibi olumsuz reaksiyonlar görülebilir. Fototoksik uçucu yağlara örnekler:
- Bergamot Yağı (Citrus bergamia)
- Greyfurt Yağı (Citrus paradisi)
- Limon Oil (Citrus limon)
- Lime (Misket Limonu) Yağı (Citrus aurantifolia) (eğer soğuk preslenmişse)
Çocuklar İçin Uçucu Yağ Kullanma Yöntemleri
Uçucu yağlardan faydalanmanın birkaç temel yolu vardır.
1)Difüzör kullanımı: Uçucu yağların yayılması, özellikle küçük çocuklar için mükemmel bir seçimdir. Bununla birlikte, her zaman çocukların tepkilerini takip edin. Eğer, uçucu yağın kokusu olumsuz etkilerse, kullanmayı bırakın ve farklı bir yağ deneyin.
2)Inhaler Kullanımı: Küçük kişisel inhalerların çocuklar tarafından kullanımı kolaydır. Ceplerinde rahatlıkla taşıyıp, ihtiyaç duydukları an kullanabilirler.
3) Topikal Uygulama: 10 yaş ve üzeri çocuklara uygulanabilir. Uçucu yağları losyon, krem veya taşıyıcı yağ ile seyreltip çocuğunuzun cildine uygulayabilirsiniz. Çocuklar için kullanımı uygun doğal taşıyıcılardan bazıları hindistancevizi yağı, jojoba, shea yağı, kakao yağı, avokado yağı ve badem yağıdır. Sprey yapmak için hidrosol kullanabilirsiniz.
Çocuklar için uçucu yağların seyreltilmesi:
Sistemleri daha hassas ve duyarlı olduğundan, çocuklar için uçucu yağlar daha düşük bir seyreltme oranında kullanılmalıdır.
%1’lik bir seyreltme oranı çocuklar için uygun olacaktır.
Uçucu yağlar çok konsantre olduğundan, %1’lik hafif bir seyreltmenin bile çocuklar için güzel etkileri olabilir.
%1’lik seyreltme için bazı örnekler:
Topikal uygulamada: 30 ml taşıyıcı yağ, losyon veya krem içerisine 5-6 damla uçucu yağ damlatılması.
Difüzör kullanımında: Suyla dolu bir difüzöre 5-8 damla uçucu yağ damlatılması.
Inhaler kullanımında: Kişisel inhalerin pamuk fitili üzerine 7-8 damla uçucu yağ damlatılması.
Uçucu Yağların Hatalı Kullanımından Kaynaklı Zehirlenme Vakaları
Aromaterapi uygulamalarının, son yıllarda dünya çapında yaygınlaşması aynı zamanda uçucu yağların, güvenli kullanımına da dikkat çekiyor. Uçucu yağların hatalı kullanımından dolayı gerçekleşen klinik vakalardan bazılarını burada paylaşmak istiyorum.
- Laryngeal oedema caused by accidental ingestion of Oil of Wintergreen https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/11335011/
- Toxicity of Salvia officinalis in a newborn and a child: an alarming report https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/21907890/
- A cluster of children with seizures caused by camphor poisoning https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/19403490/
- Menthol differs from other terpenic essential oil constituents https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/23207345
- Essential oils: renewal of interest and toxicity https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/208409
- Essential oil poisoning https://www.tandfonline.com/doi/full/10.1081/CLT-100102450
- Poisoning by lavandin extract in a 18-month-old boy https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/18363117/
- Essential oil exposures in Australia: analysis of cases reported to the NSW Poisons Information Centre
https://onlinelibrary.wiley.com/doi/full/10.5694/mja2.50403
- A Pediatric Case of Accidental Eucalyptus Oil Poisoning from New Delhi, India: Emergency Measures, Historical Context, and Implications for Practice https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC6825461/
- Eucalyptus Oil Poisoning https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC4721170/
Avustralya’da artan uçucu yağ zehirlenmelerinde, en çok çocukların etkilendiğine dair hazırlanan bir araştırma yazısı
Kaynaklar:
- Tisserand, Robert, and Rodney Young.Essential Oil Safety.2nd ed., Churchill Livingstone, 2014.
- Butje, Andrea Lmt. “Using Essential Oils for Kids: What Is Safe?” Aromahead Institute, 26 Oct. 2015, blog.aromahead.com/2015/10/26/using-essential-oils-kids-safe.